Güncelleme Tarihi: 17 Ağustos 2026
Türkiye’de yaşanan depremler ve fay hattı yapısı olası afetleri aslında bize haber veriyor. Gerekenler yapılırsa depremin fiziki etkilerinden büyük ölçüde korunabilmek mümkün. Depremi önlemek mümkün olmasa da deprem öncesinde, sırasında ve sonrasında doğru adımları bilmek, can ve mal kaybı riskini azaltmaya yardımcı olabilir. Yaşadığınız binanın güvenliğini değerlendirmekten deprem çantası hazırlamaya, sarsıntı sırasında nasıl hareket edeceğinizi bilmekten deprem sonrasında yetkililerin yönlendirmelerini takip etmeye kadar alınabilecek pek çok önlem bulunuyor. Depremden korunmanın yollarını ve afet anında yapılması gerekenleri adım adım derledik.
Deprem Öncesinde Alınabilecek Önlemler
Depremi önlemek mümkün değil ancak deprem öncesinde alınan yapısal ve günlük yaşam önlemleri, sarsıntının yaratabileceği riskleri azaltabilir. Yaşadığınız binanın güvenliğini değerlendirmekten evdeki eşyaları sabitlemeye ve afet çantası hazırlamaya kadar birçok hazırlığı deprem gerçekleşmeden önce yapmak mümkün.
Yaşayacağınız Yeri İyi Seçin
Depremden korunma yolları maddeler halinde sıralanırsa ilk sırada kesinlikle yaşadığınız yeri iyi seçmek olur. Ülkemizdeki toprakların %92’si deprem riski taşıyor. Halkımızın büyük çoğunluğu ise bu riski taşıyan bölgelerde yaşıyor. Peki yaşadığımız yeri nasıl seçeceğiz? İşte AFAD’a göre dikkat etmeniz gereken kriterler:
- Kaygan ve ovalık bölgelere ev yapmamalıyız.
- Dik yamaçlar, boğaz ve vadiler büyük bir deprem ve sel riski taşıyor.
- Yalnızca devlet tarafından onaylanmış, imara açık bölgelere ev yapmalıyız.
- Çok kar ve yağış alan bölgelerden kaçınmalıyız.
- Yaşadığımız binanın düzenli olarak kontrollerini yapmalıyız.
- Yaşadığımız evde zorunlu deprem sigortası olduğuna dikkat etmeliyiz.
Depreme Uygun Ev Düzenlemesi Yapın
Depremden korunmanın yolları derken aslında sarsıntının yaratabileceği olası hasarlardan ve risklerden korunmanın yollarını kast ettiğimizi iyi kavramak lazım. Bu minvalde ev içindeki eşyaların depreme uygun olarak yerleştirilmesi ve sabitlenmesi büyük önem taşıyor.
Dolaplar ve tabloları sabitlemek ve kırılacak eşyaları kilitli/mandallı dolaplara koymak hepimizin bildiği bir önlem. Fakat çoğu deprem araştırmacısına göre deprem sırasında ve sonrasında en büyük tehlike, yanıcı patlayıcı eşyalardan kaynaklanıyor. Birçok depremzede, deprem sonrasında hayatta kalsa bile elektrik ve gaz kaçakları sebebiyle oluşan kazalarda yaralanabiliyor. Gaz ve elektrik hatlarımızın elektronik sayaca bağlı olması ve sarsıntıda otomatik kesilmesi elzem.
Deprem Çantası Hazırlayın
Deprem olduktan sonra 72 saat boyunca birçok hayati ihtiyacımıza ulaşamayabiliriz. Bu nedenle deprem çantası hazırlamak hayati önem taşıyor. Peki deprem çantasında neler olmalı?
- Önemli belgelerin fotokopileri (kimlik kartları, tapu, banka cüzdanı, deprem poliçesi vb.)
- İklime uygun giyecekler (iç çamaşırı, yağmurluk)
- Hijyen malzemeleri (sabun, diş fırçası, ıslak mendil, ped)
- Yüksek kalorili ve uzun raf ömrüne sahip gıdalar (konserve, kuru meyve, bisküvi, çikolata barı, meyve suyu)
- Tüm ailemize yetecek kadar içme suyu
- İlk yardım çantası
- Radyo, el feneri ve bunlar için yedek piller
- Uyku tulumu
Deprem çantamızı hazırladıktan sonra deprem sonrasında belirlediğimiz kaçış rotasının üzerinde, ulaşımı kolay bir yere yerleştirmeliyiz. Deprem çantamızı 3-4 ayda bir kontrol etmeli, bozulan veya yetersiz kalan ürünleri yenileriyle değiştirmeliyiz.
Deprem Sırasında Ne Yapmalı?
Deprem olurken ne yapacağını bilemeden panikle hareket etmek oldukça riskli. AFAD’ın Deprem Anında Yapılacaklar listesini okumak çok önemli. Listede bina içinde ve bina dışında olma durumuna göre verilen önemli talimatların özeti şöyle;
- Bina içindeyseniz; sağlam sandalyelerle destekli masa altı gibi güvenli bir alanda diz üstü çöktükten sonra baş ve ensenizi koruyacak şekilde öne doğru kapanın ve mümkünse sabit bir yere tutunun.
- Bina dışındaysanız; binalardan, direklerden, elektrik ve gaz hatlarından olabildiğince uzak bir açıklıkta çömelerek kendinizi korumaya alın.
- Araçtaysanız; güvenli bir yerdeyseniz aracı durdurun, araç içinde kalın ve bina, ağaç, direk, köprü gibi düşebilecek veya yıkılabilecek yapılardan uzaklaşın.
Deprem Sonrasında Ne Yapmalı?
Deprem sonrasında doğru adımları bilmek, hem kendi güvenliğinizi hem de çevrenizdeki insanların durumunu değerlendirmek açısından büyük önem taşır. İlk dakikalarda sakin kalmak, bulunduğunuz binanın güvenliğini değerlendirmek, iletişim hatlarını gereksiz yere meşgul etmemek ve yetkililerin yönlendirmelerini takip etmek gerekir. Deprem sonrası için önceden hazırlanan bir planın olması da kriz anında daha kontrollü hareket etmenize yardımcı olur.
Deprem Sonrası Toplanma Alanına Gidin
Deprem sonrasında gitmemiz gereken toplanma alanlarını önceden bilmek, izleyeceğimiz en güvenli yolu seçmek çok önemli. Sonrasında ise uzun süreli evsiz kalma riskimize karşın her zaman bir yedek planımız olması gerekir.
Deprem Sonrası İletişimi İyi Yönetin
Afet sonrasında iletişim çok önemli. Öncelikle hatları gereksiz yere meşgul etmemeli, radyolar üzerinden yetkililer tarafından açıklama beklemeliyiz. Deprem sonrası destek istemek, durumunuzu yetkililere bildirmek ve sevdiklerinizle iletişim kurmak adına uygun mobil uygulamaları önceden telefonunuza indirebilirsiniz.
Hasarlı Binalara Girmeyin
Deprem sonrasında dışarıdan sağlam görünse bile hasar gören binalara girmemek gerekir. Artçı sarsıntılar, hasarlı yapılarda yeni yıkımlara ve yaralanmalara yol açabilir. Yetkililerin binanın güvenli olduğuna ilişkin değerlendirmesi yapılmadan eve veya binaya dönmemek önemlidir.
Sakin Kalın ve Yardım İhtiyacını Bildirin
Deprem, toplum için yıkıcı bir felakettir. Afetler gerçekleştikten sonra halkta infial yaşanabilir. Birçok deprem sonrasında izdiham, taşkın, yağma ve kavga olaylarına rastlanmıştır. Bu sebeple deprem sonrasında sakinliğimizi korumalı, depremzedelerin iyiliği için omuz omuza birlikte çalışmalıyız.
