Yaşasaydı bu sene 99 yaşında olacak olan rahmetli babaannem, 20 sene önce konu internetten açılınca şöyle derdi: Şimdi orda tüm yazdıkların uzaya mı gidiyor nereye kayboluyor, aklım almıyor… Şimdi yeni gelişen düzende, bu dijital çağda ben de nerdeyse babaannemle aynı sorgulamalara gelmek üzereyim. Sanki bir şeyler yine “bir yere gidiyor” ama bu sefer nereye gittiğini bilmemek daha da huzursuz edici. Üstelik bu kez sadece yazdıklarımız değil; düşünme biçimimiz, kararlarımız, hatta bazen hislerimiz de o akışın içine karışıyor gibi. Yapay zekayla hem çok yakın ve her gün daha fazlasını öğrenmek istiyorum, hem de açıldıkça boğulmaktan korkuyorum.
Yapay Zekayla Yapaylaşmamak Mümkün mü?
Babaannemin sorusu aslında çok saf bir yerden geliyordu: İnsan görmediği bir şeyin varlığına nasıl güvenebilir?
Bugün benim sorum ise biraz daha karmaşık: Fazlasıyla gördüğüm, fazlasıyla erişebildiğim bir şeyin içinde nasıl kaybolmadan, yapaylaşmadan var olabilirim?
Hızlı Üretim & Hızlı Tüketim Girdabı
Artık konumuz yalnızca teknolojiye “ulaşmak” değil. Meselemiz, onunla ne kadar iç içe yaşadığımız.
Sabah uyanır uyanmaz elimizin telefona gitmesi, yoğunlaşan yapay zeka ve insan ilişkisi, bir fikri düşünmek yerine önce aratmak istememiz, bir şey üretirken bile onun nasıl görüneceğini, nasıl algılanacağını hesaplamamız… Bunların hepsi çok normalleşti. Hatta çoğu zaman fark edilmeden oluyor…
Yavaşlama ve Temas Özlemi
Bir yandan başka bir ihtiyaç kendini hatırlatıyor. Daha yavaş olan. Daha temaslı olan. Daha “burada” olan.
Bir deftere yazı yazmak gibi.
Bir kitabın sayfasını çevirirken çıkan o sesi duymak gibi.
Bir sohbetin ortasında, hiçbir yere kaydedilmeyecek bir cümle kurmak gibi.
Belki de bu yüzden son zamanlarda “analog” dediğimiz şey sadece nostaljik bir tercih değil. Bir denge arayışı. Bir tür özlem. Kendimizi, dikkatimizi, hatta bazen hafızamızı gözden geçirme gibi…
Ya Hep Ya Hiç mi? Bir İhtimal Daha Var…
Bu noktada romantik bir karşıtlık kurmak da kolay: Ya teknoloji ya doğallık. Ya dijital ya analog. Ya hız ya yavaşlık. Oysa gerçek hayat çoğu zaman bu kadar keskin değil.
Yapay zeka, doğru kullanıldığında hayatı hafifletebiliyor, bu bir gerçek. Bir fikri genişletebiliyor, bir metni netleştirebiliyor, bazen tıkandığımız bir yerde yeniden akışa girmemizi sağlayabiliyor. Ama aynı anda, eğer fark etmeden içine kapılırsak, düşünme kasımızı da tembelleştirebiliyor.
Analog olan ise bizi yavaşlatıyor, derinleştiriyor, ama her zaman yeterince pratik değil. Her zaman sürdürülebilir de değil.
O zaman sanki şunu diyebiliriz: Modern yaşamda denge kurmak için birini seçmek zorunda değiliz. Belki de, hangisinin ne zaman devreye gireceğini pratik etmek gerekiyor. Ne zaman hızlanacağımızı, ne zaman duracağımızı. Ne zaman dışarıdan destek alacağımızı, ne zaman kendi içimizde kalacağımızı…
Kaydedilmeyen Anların Gerçekliği
Babaannem “nereye gidiyor bunlar?” diye sorarken, aslında kontrol edemediği bir alanla karşı karşıyaydı. Benim sorum ise biraz daha içeriden: Bu kadar şeyin içinde, ben nerede duruyorum?
Belki cevap, çok basit bir yerde gizli. Bazen yazdıklarımızı gerçekten bir yere göndermeden önce, kendimize saklamakta. Bazen bir fikri hemen paylaşmak yerine, onunla biraz daha kalmakta. Bazen de hiçbir şey üretmeden, sadece deneyimlemekte.
Çünkü her şeyin kaydedildiği bir dünyada, kaydedilmeyen anlar belki de en gerçek olanlar.
