MOSFED (Mobilya Dernekleri Federasyonu) Başkanı Ahmet Güleç ile tasarıma ve üretim ekosistemine dair derinlikli bir söyleşi gerçekleştirdik. Bu sene 3. kez, 24-26 Eylül 2026’da İstanbul Fuar Merkezi’nde gerçekleştirilecek FDI (Furniture Design Istanbul / İstanbul Mobilya Tasarım Fuarı) üzerinden mobilya tasarımının bugününü ve geleceğini, yapay zekâ ile doğadan ilham alan tasarım anlayışının kesişim noktalarını ve tasarımın kültürel miras ile global kimlik inşasındaki kritik rolünü ele aldık.
Tasarımın sadece ürün estetiğini değil, markaların ve sektörlerin stratejik geleceğini nasıl şekillendirdiği konusunu masaya yatırdığımız sohbetimize buyrunuz…
Geçmişte inovasyonu rekabet avantajı üzerinden konuşuyorduk. Bugün ise FDI’nin mottosu “Where Design Leads” diyor ki tasarım artık takip eden değil, yön veren bir güç. Sizce tasarım ne zaman estetik olmaktan çıkıp stratejik liderliğe dönüştü?
Bence tasarımın estetik olmaktan çıkıp stratejik bir güce dönüşmesini tek bir tarihe bağlamak doğru olmaz. Bu, dünyanın üretim merkezli bir ekonomiden giderek bilgi, yaratıcılık ve entelektüel sermaye merkezli bir ekonomiye geçişinin sonucu.
Geçmişte inovasyonu daha çok rekabet avantajı üzerinden konuşuyorduk. Daha iyi üretmek, daha hızlı üretmek, daha verimli olmak ve teknolojiye sahip olmak önemliydi. Bugün bunların hepsi hâlâ önemli ama artık tek başına yeterli değil. Çünkü teknolojiye, üretim altyapısına ve bilgiye erişim giderek yaygınlaşıyor. Farkı yaratan şey, sahip olduğunuz bu imkânları nasıl yorumladığınız ve onlardan nasıl yeni bir değer ürettiğiniz.
Tasarımın Dönüşümü: Estetikten Stratejik Liderliğe
Burada tasarımın rolü değişiyor. Tasarım artık ürün ortaya çıktıktan sonra ona estetik kazandıran son aşama değil; daha ürün ortaya çıkmadan önce “Ne üretmeliyiz, kimin için üretmeliyiz, nasıl bir deneyim yaratmalıyız ve gelecekte hangi ihtiyaca cevap vermeliyiz?” sorularını soran bir düşünme biçimi. Dolayısıyla tasarım, üretimin sonucu olmaktan çıkıp üretime yön veren bir güce dönüşüyor.
Dünyadaki değişim de aslında bunu zorunlu kılıyor. Artık ülkelerin ve şirketlerin rekabet gücünü yalnızca sahip oldukları fabrikalar, makineler veya üretim kapasiteleri belirlemiyor. İnsan kaynağı, yaratıcılık, tasarım, teknoloji, marka ve fikir üretme kapasitesi giderek daha belirleyici hale geliyor. Yani fiziksel sermayenin yanında, hatta giderek onun üzerinde, entelektüel sermaye belirleyici oluyor.
Mobilya sektöründen baktığımızda Türkiye bunun çok güçlü bir örneği. Biz artık yalnızca üretim yapan bir ülke değiliz; Türkiye bugün dünyanın önemli mobilya ülkelerinden biri. Üretim gücümüz, ihracat kabiliyetimiz, girişimciliğimiz ve dünya pazarlarındaki deneyimimiz var. Şimdi önümüzdeki mesele, bu güçlü mobilya ülkesini tasarım, marka ve entelektüel sermaye açısından da küresel ölçekte daha güçlü bir konuma taşımak.
Çünkü bundan sonraki rekabet sadece “Kim daha fazla üretiyor?” sorusuyla açıklanmayacak. “Kim daha farklı düşünüyor, kim geleceğin ihtiyacını daha erken görüyor ve kim bu fikri küresel bir değere dönüştürebiliyor?” soruları çok daha önemli olacak.
Tasarımın stratejik liderliği de tam burada başlıyor. Biz FDI İstanbul’un mottosunu bu nedenle “Where Design Leads” olarak belirledik. Çünkü tasarımın yalnızca estetik bir tercih olmadığını; markalara kimlik kazandıran, ürünlere anlam katan, yeni iş modelleri yaratabilen ve hatta pazarların yönünü değiştirebilen bir güç olduğunu düşünüyoruz. FDI Furnishings & Design İstanbul) da tam olarak bu anlayışı ortaya koymak istiyor: Ürünlerin sergilendiği bir fuarın ötesinde, fikirlerin tartışıldığı, tasarımcılarla üreticilerin buluştuğu, yeni iş birliklerinin kurulduğu ve geleceğin konuşulduğu bir platform.
Bugün teknolojinin bize sunduğu imkânlar da tasarımın sınırlarını genişletiyor. Yeni malzemeler, dijital üretim, yapay zekâ ve doğadan ilham alan çözümler, tasarımcıya geçmişte mümkün olmayan şeyleri düşünme ve üretme fırsatı veriyor. Burada önemli olan teknolojiyi kullanmak kadar, onu yeni bir fikirle birleştirebilmek. Çünkü teknoloji tek başına inovasyon değil; onu anlamlı bir çözüme dönüştüren şey tasarım düşüncesi.
Mobilya Üretimi Geleceği: Çok Ayaklı Yapı
Ben geleceğin başarılı mobilya şirketlerinin yalnızca iyi üretim yapan şirketler olmayacağına inanıyorum. Tasarımı, teknolojiyi, sürdürülebilirliği, markayı ve insan kaynağını aynı stratejinin parçası haline getiren şirketler öne çıkacak.
Dolayısıyla “Where Design Leads” bizim için bir slogan değil, Türkiye mobilya sektörünün önündeki yeni dönemin tarifidir. Türkiye artık güçlü bir mobilya ülkesi. Şimdi bu gücü tasarım ve entelektüel sermayeyle birleştirerek, yalnızca dünyanın önemli üreticilerinden biri değil, geleceğin mobilya anlayışına yön veren ülkelerden biri olmayı hedefliyoruz.
Fuarların Dönüşümü: Fikir Üretim & Paylaşımının Yükselişi
FDI İstanbul, kendisini klasik bir fuar olarak değil, fikirlerin üretildiği bir platform olarak tanımlıyor. Sizce geleceğin fuarları artık ürün sergilemekten çok düşünce üretmek için mi var olacak?
FDI İstanbul aslında sadece bu yıl değil, ilk yılından bu yana kendisini fuar olmanın ötesinde; fikirlerin üretildiği, bir araya geldiği ve tartışıldığı bir platform olarak tanımlıyor. Geleceğin fuarlarında da ürün sergilemek elbette önemini koruyacak ancak tek başına yeterli olmayacak. Katılımcılar için fuar dediğimiz olgu; ortak aklın üretildiği, fikirlerin birbirini beslediği, yeni iş birliklerinin ve stratejilerin geliştirildiği birer düşünce ve üretim platformuna dönüşecek.
Burada bizim için önemli bir başka kavram da nitelikli ticaret. Fuarların başarısını artık yalnızca ziyaretçi sayısıyla veya metrekare büyüklüğüyle ölçmek yeterli değil. Doğru alıcıyı, doğru üreticiyle; doğru tasarımcıyı, doğru markayla; doğru fikri de doğru yatırım ve iş fırsatıyla buluşturabilmek çok daha değerli. FDI İstanbul’un hedeflerinden biri de tam olarak bu: yalnızca daha fazla insanı bir araya getirmek değil, daha doğru insanları, daha doğru fikirler ve daha nitelikli ticari fırsatlar etrafında buluşturmak ve tasarımı üretim ekosisteminin olmazsa olmaz bileşeni haline getirmek.
Bu nedenle geleceğin fuarları fiziksel görünürlüğün ötesine geçerek, düşünsel ve ticari değer üreten ekosistemlere dönüşecek. Odağımda katma değer yani tasarım olan ürün, bu ekosistemin başlangıç noktalarından biri olacak; asıl değer ise kurulan ilişkilerde, paylaşılan fikirlerde, ortaya çıkan iş birliklerinde ve yaratılan nitelikli ticarette ortaya çıkacak.
Yapay Zeka Çağında Doğadan İlham Alan Tasarımlar
Bu yıl FDI Talks’a konuşmacı olarak katılacak Ross Lovegrove’un biyoloji, teknoloji ve yapay zekâyı aynı tasarım dili içinde ele alan yaklaşımı oldukça dikkat çekici. Sizce doğadan ilham alan tasarım anlayışı, yapay zekâ çağında bize nasıl yeni bir yön gösterebilir?
Bence burada asıl mesele doğadan ilham almak değil, doğanın nasıl çalıştığını anlamak. Çünkü doğa bize yalnızca güzel formlar sunmuyor; kaynakları nasıl kullandığını, enerjiyi nasıl verimli kullandığını, nasıl adapte olduğunu ve sürekli nasıl evrildiğini gösteren olağanüstü bir tasarım zekâsı sunuyor.
Yapay zekâ da bu noktada tasarımın önünde çok önemli bir alan açıyor. Çok daha fazla olasılığı aynı anda görmemizi, farklı disiplinler arasında bağlantılar kurmamızı ve bugüne kadar düşünmediğimiz çözümleri keşfetmemizi sağlıyor. Ancak yapay zekânın gücü, insan yaratıcılığının yerine geçmesinde değil, onun kapasitesini genişletmesinde.
Çünkü teknoloji ne kadar gelişirse gelişsin; tasarımcının sezgisi, gözlemi, duygusal zekâsı ve dünyaya bakış biçimi belirleyici olmaya devam edecek. Hatta yapay zekânın yaygınlaşmasıyla birlikte özgün fikrin ve kişisel tasarım dilinin değeri daha da artacak.
Mobilya sektörü açısından bunun çok önemli sonuçları var. Tasarım artık yalnızca “Nasıl görünüyor?” sorusuna değil; “Hangi malzemeyle ne kadar kaynak kullanarak ne kadar uzun ömürlü ve insanın yaşamına nasıl bir değer katarak üretiliyor?” sorularına da cevap vermeli.
Doğanın bize verdiği en önemli derslerden biri de bu. Gereksiz olanı azaltmak, kaynakları verimli kullanmak ve bulunduğu koşullara uyum sağlayabilmek. Yapay zekâ ise bu prensipleri çok daha büyük ölçekte analiz etmemize ve yeni çözümlere dönüştürmemize imkân verebilir.
Dolayısıyla geleceğin tasarımını yalnızca teknoloji belirlemeyecek. Teknoloji bize çok geniş bir alan açacak; o alanın içinde neyin değerli, anlamlı ve insana dokunan bir şey olduğunu yine insan belirleyecek.
Biz FDI İstanbul’da tam olarak bu dönüşümü konuşmak istiyoruz. Tasarımı estetik bir sonuçtan öte; doğa, teknoloji, sürdürülebilirlik ve insan yaratıcılığının kesiştiği bir alan olarak ele alıyoruz. “Where Design Leads” derken de bunu söylüyoruz: Tasarım teknolojinin peşinden gitmek zorunda değil; teknolojinin imkânlarını kullanarak geleceğe yön verebilir.
Üretim Kapasitesi mi, Tasarım Kültürü mü?
Bugün artık üretim teknolojilerine erişmek eskisi kadar zor değil. Asıl farkı yaratan şey sizce üretim kapasitesi mi, yoksa tasarım kültürü mü?
Günümüzde üretim teknolojileri, süreçler ve iş modelleri dünyanın birçok yerinde birbirine benziyor ve neredeyse aynı standartta. Buna bağlı olarak da ürünler arasındaki teknik farklar azalırken, tüketicinin kararını etkileyen unsurlar çeşitleniyor. Dolayısıyla katma değer artık üretimin sonuna eklenen bir unsur olmaktan çıkıp ürünün ilk fikrinden itibaren şekillenen bütünsel bir yaklaşım haline geliyor. Bu da üretileni, yalnızca tüketicinin ihtiyacını karşılayan standart kalıplarından çıkarıyor.
Bugün değerli üretmek; tasarımı, inovasyonu, üretim kültürünü, zanaatı, teknolojiyi ve sürdürülebilirliği aynı potada buluşturabilmekten geçiyor. Çünkü tüketicinin gözünde değeri oluşturan unsur yalnızca ürünün fonksiyonu değil; ona anlam kazandıran bütün unsurları ifade ediyor. Bu yüzden tasarım adını verdiğimiz kavram ürünü farklılaştırırken inovasyon onu geliştirir; zanaat ve üretim bilgisi karakter kazandırır sürdürülebilirlik ise onu geleceğe karşı sorumlu hale getirir. Tam da bu nedenle üretim kültürü her geçen gün daha stratejik bir önem kazanıyor.
Bir fabrikanın gerçek gücü yalnızca makine parkında ya da üretim kapasitesinde değildir. Üretim kültürü, tasarım anlayışı, kurumsal hafıza ve yıllar içinde oluşan bilgi birikimi de en az fiziksel yatırımlar kadar değerlidir. Bu birikim doğru yönetildiğinde güçlü bir entelektüel sermayeye dönüşür. Entelektüel sermaye ise inovasyondan markalaşmaya, tasarımdan ihracata kadar üretimin tamamına yayılan güçlü bir kaldıraç etkisi yaratır. Bir kez harekete geçtiğinde yalnızca ürünün değerini değil, markanın algısını, rekabet gücünü de yukarı taşır. Bugün ülkeleri ve markaları farklılaştıran da çoğu zaman bu görünmeyen değerdir.
FDI İstanbul’da bu yıl yapay zekâ, sürdürülebilirlik, yaratıcı ekonomiler ve yeni iş modelleri aynı sahnede konuşulacak. Sizce bütün bu başlıkların ortak paydası nedir? Tasarım gerçekten bu disiplinlerin ortak dili olabilir mi?
Yapay zekâ, sürdürülebilirlik, yaratıcı ekonomiler ve yeni iş modelleri, ilk bakıldığından birbirinden farklı kavramlar gibi algılansa da her biri ortak bir paydada buluşmakta. İnsan odaklı yaşam biçimi ve üretim ekosisteminin değer yaratma potansiyelini düşündüğümüzde bu kavramları ister istemez bir araya getirmek durumundayız.
Tasarımın da artık sadece ürüne şekil vermek değil; ona tasarım dili ve değer kazandıran bir unsur olarak konumlandığını göz önüne alırsak tüm bu kavramlar birbirine bir şekilde bağlanarak ortak bir dil oluşturuyor.
Tasarımın “İş Ortağı” Rolüne Geçişi
Designer to Business (D2B) gibi programlarla tasarımcı ile üreticiyi aynı masaya oturtuyorsunuz. Türkiye’de sizce hâlâ tasarım “satın alınan bir hizmet” olarak mı görülüyor, yoksa artık iş ortaklığına dönüşmeye başladı mı?
Sektörümüzde tasarım konusunda önemli bir kırılma yaşandığını düşünüyorum. Geleneksel üretim anlayışından, tasarımın üretimin ayrılmaz bir parçası olduğu yeni bir modele doğru ilerliyoruz. Çünkü bugün rekabette yalnızca üretim kapasitesiyle farklılaşmak mümkün değil. Tasarım, markaların ve ürünlerin değerini artıran, onları farklılaştıran ve yeni pazarlara taşıyan en önemli unsurlardan biri haline geliyor.
Bugün hâlâ tasarımın ağırlıklı olarak satın alınan bir hizmet olarak değerlendirildiği örnekler var. Ancak bunun hızla değiştiğini görüyoruz. Gelecekte tasarımcı ile üretici arasındaki ilişki, bir hizmet alıp vermenin çok ötesine geçmek zorunda.
Çünkü tasarımcı üreticinin üretim kabiliyetine, malzeme bilgisine ve teknolojik altyapısına ihtiyaç duyuyor; üretici de tasarımcının yaratıcılığına, yeni bakış açısına ve dünyadaki değişimi okuyabilme kapasitesine ihtiyaç duyuyor. Bu iki taraf bir araya geldiğinde ortaya yalnızca yeni bir ürün değil, yeni bir değer önerisi ve yeni bir rekabet gücü çıkıyor.
Bu nedenle tasarımı endüstrinin kalbine taşımak, tasarımcıyı üretimin son aşamasında devreye sokmakla değil, tasarımcı ile üreticiyi daha en başından aynı masaya oturtmakla mümkün. Ürünün fikrinden malzeme seçimine, üretim teknolojisinden kullanıcı deneyimine ve markalaşmaya kadar bütün sürecin birlikte düşünülmesi gerekiyor.
Biz D2B programıyla tam da bu ortaklığı güçlendirmeyi hedefliyoruz. Tasarımcı ile üreticinin birbirini yalnızca bir hizmet sağlayıcı veya müşteri olarak değil, birlikte değer üreten stratejik ortaklar olarak görmesini istiyoruz.
Çünkü geleceğin rekabetinde güçlü olan, tasarımı sonradan satın alan değil; tasarımı üretim kültürünün bir parçası haline getiren şirketler ve bu anlayışla birlikte çalışan tasarımcılar olacak.
Kültürel Hafıza ve Global Algıda Tasarımın Yeri
PlumeMag olarak uzun zamandır “kültür üretimi” kavramını konuşuyoruz. Sizce tasarım yalnızca ekonomik değer mi üretir, yoksa bir ülkenin kültürel hafızasını ve uluslararası algısını da şekillendirir mi?
Tasarımı ekonomik değer üretmek, rekabette avantaj sağlamak ve güçlü bir marka yaratmak gibi unsurlar üzerinden değerlendirebiliriz; fakat bunun tek başına yeterli olduğunu düşünmüyorum. Tasarım aynı zamanda bir ülkenin kendisini dünyaya anlatma biçimlerinden biri. Çünkü tasarladığınız her ürün, aslında o ülkenin estetik anlayışından, yaşam biçiminden, kültüründen ve üretim hafızasından izler taşıyor.
Türkiye, İstanbul sadece Doğu ile Batı’nın kesiştiği bir jeopolitik nokta değil; aynı zamanda farklı üretim kültürlerinin, farklı estetik anlayışların ve düşünme biçimlerinin iç içe geçtiği güçlü bir kültürel alanda yer alıyor. Dolayısıyla geçmişten bugüne nesiller boyu süregelen güçlü bir zanaat, üretim ve ticaret geleneği hafızasına sahip olmakla birlikte, Batı’nın modern tasarım yaklaşımını ve çağdaş üretim teknolojilerini de bu birikimle aynı potada buluşturabilen bir ülkeyiz.
Bence bizim asıl gücümüz de burada. Mesele geçmişi olduğu gibi tekrar etmek değil; geçmişten gelen kültürel birikimi bugünün tasarım diliyle yeniden yorumlayabilmek. Bu, Türk mobilyasına yalnızca ekonomik bir değer değil, onu başka pazarlarda ayrıştırabilecek bir kimlik de kazandırıyor.
Dolayısıyla tasarım, bizim için yalnızca daha iyi satılan veya daha yüksek katma değer yaratan bir ürün üretmenin aracı değil. Aynı zamanda Türkiye’nin kültürel hafızasını geleceğe taşıyan ve dünyadaki algısını şekillendiren bir anlatı biçimi. Bu nedenle tasarımın ekonomik değerinin yanında kültürel bir sermaye oluşturduğunu da düşünüyorum.
Türk mobilyasının uluslararası ölçekte güçlü bir marka haline gelmesi de tam olarak bu iki alanı bir araya getirebilmemize bağlı: Üretim gücümüzü kültürel hafızamızla, zanaat birikimimizi çağdaş tasarımla ve yerel kimliğimizi küresel bir tasarım diliyle buluşturabilmek.
FDI: Motto ve Küratöryel Yaklaşım Hikayesi
Bu yıl FDI’nin en dikkat çekici taraflarından biri de tasarım komitesinin küratöryel yaklaşımı. Siz içerik danışmanı olarak programı oluştururken en çok hangi sorunun peşinden gittiniz? Katılımcılar fuardan tek bir fikirle ayrılacak olsalar bunun ne olmasını isterdiniz?
Aslında bu sorunun cevabı mottomuzda: “Where Design Leads” Çünkü biz tasarımın yalnızca var olanı güzelleştiren değil, yeni yollar açan ve geleceği şekillendiren bir güç olduğuna inanıyoruz.
FDI’da katılımcıların şunu görmesini istiyoruz: Tasarım, üretimin son aşaması değil; fikrin, inovasyonun ve entelektüel sermayenin başlangıç noktasıdır. Bazen gerçekten tasarım yolu açar. Biz de FDI’ın bu yolu açan fikirlerin buluşma noktası olmasını istiyoruz.
Yapay zekâ sayesinde fikir üretmek hiç olmadığı kadar kolaylaştı. Böyle bir dönemde sizce tasarımcının en değerli yetkinliği teknik becerileri mi olacak, yoksa merakı, gözlem gücü ve doğru soruları sorabilmesi mi?
Teknik beceriye sahip olmak, mobilya sektöründe yüksek tasarım standartlarına ulaşmak adına önemli bir faktör fakat bunun yanında merakın, gözlem gücünün ve doğru soruları sorabilmenin da tasarımcıyı geliştiren büyük avantajları mevcut.
Yapay zekâ araçlarının varlığı; teknik çizim, perspektif ve üç boyutlu görselleştirmeleri teknik becerinin de yardımıyla belli bir seviyeye ulaştırsa da gerçek değeri tasarımcının sahip olduğu merak duygusu belirler. Bu noktada insanların değişen yaşam alanlarını ve ergonomik ihtiyaçlarını göz önüne alarak doğru gözlem yapan, tasarım dinamiklerinin değişimini inceleyen ve bu doğrultuda küratöryel bir bakış açısıyla sonuca ulaşan tasarımcı, her zaman birkaç adım önde olup fark yaratacaktır.
Son olarak biraz daha büyük resme bakalım. Eğer on yıl sonra geriye dönüp FDI’nin bugünkü dönemini değerlendirecek olsak, sizce insanlar “tasarımın geleceği burada değişmeye başladı” dedikleri hangi dönüşümü hatırlayacaklar?
On yıl sonra geriye dönüp baktığımızda, sanırım FDI dönemini bir fuarın büyümesinden çok, sektörümüzde başlayan bir zihinsel dönüşümle hatırlayacağız.
Çünkü bugün tasarımın üretim sürecindeki yeri, tasarımcı ile üretici arasındaki ilişki ve tasarımın marka değerine katkısı konusunda yeni bir bakış açısının oluştuğunu görüyoruz. FDI İstanbul’un üçüncü yılında bile, geçmişte tasarımcıyla çalışmayı ya da tasarımı üretim sürecinin merkezine koymayı tercih etmeyen bazı üreticilerin bu yaklaşımı değiştirmeye başladığını ve bunun sonraki dönemlerde ortaya çıkan ürünlere yansıdığını görüyoruz.
Bence asıl dönüşüm de burada. Tasarımcı ile üreticinin birbirini tamamlayan iki ayrı aktör değil, birlikte daha yüksek katma değer üreten bir ekosistemin iki önemli unsuru olduğunun anlaşılması. Bu iş birliği güçlendikçe özgün fikir, tasarım inovasyonu ve sürdürülebilirlik yalnızca kavramsal başlıklar olmaktan çıkıp ürünlere, markalara ve dolayısıyla Türkiye’nin küresel algısına yansıyacak.
Çünkü doğru kurgulanmış bir fuar yalnızca markaları görünür kılmaz; onların hikâyesini büyütür, yeni bağlantılar kurmalarını ve kendilerini yeniden konumlandırmalarını sağlar. FDI İstanbul’un yaratmak istediği etki de tam olarak bu.
Eğer üç yıl önce başlayan bu sinerji önümüzdeki yıllarda güçlenerek devam ederse, on yıl sonra bugün FDI İstanbul’da yer alan üreticilerin, tasarımcıların ve bu ekosisteme dahil olan herkesin bambaşka bir noktaya geldiğini göreceğiz.
Ve sanırım geriye dönüp baktığımızda hatırlayacağımız en önemli şey şu olacak: FDI, İstanbul tasarımın yalnızca sergilendiği değil, tasarımcı ile üreticinin birlikte düşünmeye ve birlikte üretmeye başladığı bir dönemin başlangıç noktası oldu.
