Kurumsal hayat yıllarından hafızamda kalan bir kare var: Bir 8 Mart sabahı işe gittiğimde masamda bulduğum kırmızı gül. Yanında ise “Dünya Kadınlar Günün Kutlu Olsun” notu… Oysa bugün sadece bir kutlama değil; adı üzerinde, 8 Mart Dünya Emekçi Kadınlar Günü. İhtiyacımız olan şey sembolik çiçekler değil; ücret ve uygulama dengesizliklerinin giderilmesi ve iş yerlerinin kadınlar için gerçekten adil hale gelmesidir.
Yavaş moda markası Giyi’yi kurmaya karar verdiğimde, tüm tedarik zincirimi kadınlardan oluşturma hayaliyle yola çıkmıştım. Bu hayalin kökleri, iş hayatına ara verdiğim dönemde kurucusu olduğum ve sonrasında YenidenBiz Derneği’ne dönüşen platformdaki deneyimlerime dayanıyordu. O dönem, işe ara veren ve yeni bir başlangıç yapmaya istekli, bırakmaya, değiştirmeye, yeniden başlamaya cesaretli, birçok kadın ile tanıştım, rengarenk hikayelerinden ilham aldım.
Bu deneyim, Giyi’nin üretim modelini “kadın gücüyle” oluşturma heyecanımı tetiklemişti. Bugün, Giyi 7 yaşına girerken, “Daha Giyi bir dünya, daha iyi bir moda” mottosu için çalışmaya devam ediyoruz. Temiz malzemeler, adil ve şeffaf bir üretim modeli, zanaati içine kattığımız döngüsel tasarım. Bugün, tedarik zincirimizin en önemli halkasını kadın kooperatifleri ve yerel kadın üreticilerden oluşması markamıza güç katıyor.
Kadınlar Günü Kadın İstihdamı Tablosu
Kadın istihdamı romantik bir tercih değil, stratejik bir zorunluluktur. PwC tarafından yayınlanan “Women in Work Index“ raporunun da vurguladığı gibi; kadınların iş gücüne katılımı ekonomik büyümeyi beraberinde getiriyor. Cinsiyet eşitliği, bir ülkenin refahını belirleyen en kritik ekonomik parametrelerden biri.
Ekonomik katkının ötesinde, kadının iş gücünde olması; çocukların eğitim seviyesinden toplumsal dayanıklılığa kadar her alanda çarpan etkisi yaratıyor.
Ancak Türkiye’deki tablo hala gidilecek çok yolumuz olduğunu gösteriyor: kadının işgücüne katılım oranı %30, OECD ortalaması ise %66. Türkiye’de kadın girişimciliği ise %15 seviyelerindeyken, küresel ortalama %33-35 bandında seyrediyor.
Dayanışmanın Gücü, Somut Çözümler
Kooperatifler ülkemizde kadınlar tarafından kurulan girişimlere çok güzel bir örnek. KEDV (Kadın Emeğini Değerlendirme Vakfı) çatısı altındaki dayanışma ağından tanıdığım İlkadım ve Zeytindalı kadın kooperatifleri ile Giyi’nin ilk gününden beri üretim fazlası kumaşlarımızı ileri dönüştürüyoruz.
Birleşmiş Milletler’in 2025 mottosu olan “Kooperatifler Daha İyi Bir Dünya Kurar” sözünün canlı örneğine Nurtepe’de şahit oldum: Üst katta kreş, alt katta üretim atölyesi… Kadınlar çocuklarını güvenle bırakıp üretebiliyor, kendi paralarını kazanabiliyorlar. Gerçek çözüm işte bu kadar somut.
Kadın kurucu ve üreticilerden oluşan Ankara’da Atölye Bez, İzmir’de Kolektif Etki Programı KEP Tekstil üretim ortaklarımızdan.
Hatay Arsuz’da Füsun Sayek Derneği bünyesinde kurulan Dokuma Atölyesi ile bir aksesuar koleksiyonu geliştirdik. Burada kadınlar dokuma öğreniyorlar, sadece üretim yapmıyor; yeni bir beceri kazanarak ekonomik özgürlüklerini inşa ediyorlar.
Görünmez Engeller ve Dilin Gücü
İster plazada bir direktör, ister evinde üretim yapan bir zanaatkar olsun; kadınların önündeki en büyük “görünmez” engel hala ev içi sorumluluklar ve finansmana erişim zorluğudur. Evde salça üreten kadın “pazara”, beyaz yakalı kadın “eşit işe eşit ücrete”, girişimci kadın ise “yatırıma” ulaşmakta zorlanıyor.
Belki de en kolay başlangıç noktası dil ve algı değişimi olabilir. Liderlik tanımını; sert ve rekabetçi sıfatlardan kurtarıp empati, işbirliği ve kapsayıcılıkla yeniden tanımlayamaz mıyız? Evde üretim yapan kadına “ev hanımı” değil, “mikro girişimci” demek bile algı dünyamızda çok şeyi değiştirebilir.
Gerçek fırsat eşitliği; kadına “erkek gibi” çalışması için alan açmak değil; kadının kendi varoluşu, döngüleri ve öncelikleriyle sistem içinde hak ettiği değeri görmesidir. Biz Giyi’de bu değerin peşinden gitmeye devam edeceğiz.
8 Mart Dünya Emekçi Kadınlar Günü kutlu olsun.
