2025 siyasi olaylar özeti oldukça vurucu olayları kapsıyor. 2025 yılı tüm dünyada pek çok toplumsal kırılmaya sahne oldu. Bir yanda Ukrayna – Rusya Savaşı bir yandan da 7 Ekim 2023’den beri on binlerce insanın İsrail Devleti tarafından sistematik bir biçimde öldürüldüğü Filistin Soykırımı devam ederken; dünya genelinde yaşanan ekonomik krizlere, açığa çıkan yolsuzluklara, skandallara, hak ihlallerine ve demokratik gerilemelere şahitlik ettik.
Her birinin bir toplumsal dirençle karşılaştığını rahatlıkla söyleyebiliriz. Ancak çok azında bu direnç müspet bir sonuç doğururken, çoğu olumsuz gelişme güç odaklarının direnç kırıcı politikalarıyla sümen altı edildi.
2025 Siyasi Gösterilerinde Z Jenerasyonu
Özellikle sosyal medya çağında yaşamanın karşı konulmaz etkisiyle Z jenerasyonunun diğer tüm kuşaklar içerisinde en sert kritiklere maruz kaldığını söyleyebiliriz. Hatta bu yapıcılıktan uzak dil, son zamanlarda hızını alamayıp oklarını Alfa kuşağına (2010 sonrası doğumlular) çevirmeye başladı bile…
Zaten dört bin yıllık Sümer tabletlerinde geçen “Gençlik nereye gidiyor?” ibaresi bile bize gösteriyor ki, bir sonraki nesli eleştirmek insanlık kültürünün başat bir özelliğiymiş.
Her ne kadar böylesi kategorizasyonların işlevsel olduğuna pek inanmasam da Z jenerasyonunun da diğer tüm kuşaklar gibi bazı tipik özellikler sergilediğini düşünebiliriz. Bunlardan biri de iyi veya kötü tüm çıktılarını bir kenara koyarak kısmi bir genelleme ile Z jenerasyonu içerisinde put kırıcı bir tavrın cereyan etmesidir. Bu tavır hayatın her veçhesine sirayet ettiği gibi kitle gösterilerinde de oldukça çarpıcı bir biçimde karşılığını buluyor.
Her birimizin zihninde yakın tarihten bugüne değin, özellikle 68 Kuşağının da etkisiyle bazı kalıp ve ritüellerin arasına sıkışmış, alışılagelmiş bir kitle gösterisi vizyonu vardı. Öyle ki yüzlerce metre uzaktan, yazılan dövizleri görmeden ve atılan sloganları işitmeden bile kitlenin genel hüviyetini ve kulağımıza çarpan boğuk sesin ritmine bakarak bile o grubun ne için neyi savunduklarını ve hangi ideolojiye sahip olduklarını sezebilirdik. Artık bu pek de mümkün görünmüyor…
2025 Siyasi Olaylarında Etkin Z Kuşağı Özellikleri
Yaşanmakta olan değişime, Z jenerasyonunun put karıcı tavrının yanı sıra karakteristik olarak sergiledikleri bazı özelliklerin de sebep olduğunu söyleyebiliriz.
Lider Kültüne Muhtaç Olmama
Son yıllarda yaşanan kitle gösterileri içerisinde karizmatik liderlerin ve “kahramanların” daha az rol aldığını gözlemleyebiliyoruz. Bu değişimi topyekün Z jenerasyonuna bağlamak mümkün olmasa da değişimin Z jenerasyonunun katılımıyla ivme kazandığını söyleyebiliriz.
Evrensel Kültürel Semboller Üretebilme
2020-21 yılları arasında Tayland’da gerçekleşen hükümet karşıtı protestolarda göstericiler, popüler manga serisi One Piece’e gönderme olarak “Hasır Şapka” bayrağını kullandılar. Temel hikaye örgüsü, otoriter Dünya Hükümetine karşı özgürce yaşamak isteyen deniz korsanları anlatısı üzerine şekillenen bu manganın erişebilirliği sayesinde sözgelimi Bolivyalı bir genç de Tayland’daki gösterilerin ruhunu yakalayabilir hale geldi.
Çeşitliliğe Açık Olmak
Tüm dünyada Z jenerasyonu, tarihin en “heterojen” kuşağı olarak nitelendiriliyor. Pew Research’ın araştırmasına göre özellikle ABD için Z jenerasyonunun yaklaşık %48’i etnik azınlıklardan oluşuyor. Bu oran daha önceki kuşak için %39 seviyelerinde seyrediyordu. Ayrıca aynı araştırmaya göre ırksal eşitliğe karşı ve PRRI’ın 2024 yılında yaptığı araştırmaya göre de LGBTQ+ haklarına karşı en duyarlı kuşağın da yine Z jenerasyonu olduğu gözlemlenebiliyor.
Tüm bunları yanı sıra küresel dünyanın ve bilginin demokratikleşmesinin etkisi de dahil olunca kitle gösterilerinde Z jenerasyonunun daha geniş bir tabana yayılabildiğini görebiliyoruz. Böylece kısmi olarak da olsa hem temsil problemi aşılmış hem de ortak sorunlarla ortak mücadele kültürü gelişmiş oluyor.
Hızlı Mobilizasyon Kabiliyeti
Kitle iletişim araçlarını en etkin kullanan kuşağın Z jenerasyonu olduğunu söyleyebiliriz. Bu sayede özellikle sosyal medyada çok daha hızlı bir şekilde organize olabiliyorlar. Ayrıca hükümetlerin bilgi kontrolü ve dijital yasaklarını alternatif platformlar ve VPN kullanarak kolayca deldiklerine pek çok kez tanık olduk.
Aylık Takvimle 2025 Siyasi Olaylar Özeti
Gelin, tüm bu tespitlerin ışığında bu sene dünya genelinde nelerin yaşandığına bakalım…
Ocak- Mart: Türkiye’de Yerel Yönetim Krizi
İstanbul Büyükşehir Belediyesi Başkanı Ekrem İmamoğlu’nun daha sonra tutuklanması ile sonuçlanacak görevden alınma tartışmaları iyice sertleşmişti.
Z jenerasyonu, özellikle üniversite kampüslerinde bir dizi eylemler düzenleyerek iradesine sahip çıktı. Bu eylemlerde siyasi figürlerden ziyade seçme ve seçilme hakkının savunusu ön plandaydı. Aynı zamanda tepkiler dijital bir direniş olarak da karşılık buldu.
Mayıs – Haziran: Endonezya’da Yolsuzluk Skandalı
Her şey Endonezya Hükümetinin yolsuzlukla mücadele birimlerindeki gevşeme ve ekonomik kemer sıkma politikalarını uygulamasıyla başlamıştı.
Binlerce lise ve üniversite öğrencisi başkent Cakarta’da sokağa dökülerek parlamentoda temizlik çağrısında bulundu. Eylemler neticesinde hükümet geri adım atmak zorunda kaldı. Milletvekillerine yönelik konut ödenekleri ve yaşam maliyetindeki artışa karşı taleplerde bulunan gençler, polis reformu ve ödenek kesintisi gibi somut kazanımlar elde etti.
Ağustos – Eylül: Nepal’de Dijital Bahar
Zaten var olan yolsuzluk ve “Nepo Baby” (siyasetçi çocuklarının lüks yaşamı) problemi gençlerin sinir uçlarıyla oynarken Nepal Hükümeti, pek çok sosyal medya platformunu yasaklama ve internet üzerindeki denetimi artırma kararı almıştı.
Bu karar, ülke tarihinde görülmüş en büyük gençlik ayaklanmasının yaşanması ile sonuçlandı. Z jenerasyonunun liderlik ettiği protestolar, haftalarca başkent Katmandu’yu tamamen kilitledi ve Başbakan Sharma Oli istifa etmek zorunda kaldı.
Ekim – Kasım: Balkanlar’da Ayaklanma ve Şeffaflık Talebi
Sırbistan Novi Sad’da bulunan bir tren istasyonunda yaşanan facia ve on altı kişinin hayatını kaybetmesi sonucu başlayan olaylarda bazı yolsuzluk skandalları ortaya çıkmıştı.
Olayın ardından binlerce genç devlet binalarının önünde nöbet tutmaya başladı. Bu eylemler neticesinde Sırbistan muhalefeti yeniden canlandı ve ülkede erken seçim tartışmaları alevlendi.
2025 Siyasi Olaylar ve Gen Z Ayaklanmalarıyla Ne Anlatıyor?
Aslına bakarsanız Güney Asya’da dijital özgürlük ve liyakat, Balkanlar’da yolsuzluklarla mücadele ve Türkiye’de halk iradesi talebinde bulunan Z jenerasyonu; dünyanın her yerinde benzer kitle gösterileri manzaralarını var ediyorlar.
Bunun sebeplerinden biri olarak dünya genelinde Z jenerasyonunun yaşadığı ortak hayal kırıklığından bahsedebiliriz. Hemen her yerde ebeveynleri onların yaşındayken en az bir ev ve araba sahibi olup kolaylıkla aile kurabiliyorlarken Z jenerasyonu, bir konser bileti için birikim yapmak zorunda kalıyor. Tabii konser yasaklanmazsa…
Özellikle Türkiye gibi ülkelerde “üniversite okursanız iyi bir iş bulursunuz” vaadinin karşılıksız çıktığı görüldü. Neoliberalizmin sunduğu “beyaz yakalı masalı” da tamamen çökmüş durumda. Beyaz yakalı olmayanlar içinse insani çalışma şartları gibi temel kazanımlar erişilmesi imkansız bir hayal haline geldi.
Üstelik tüm bu tabloya kendileri değil, bir önceki kuşak karar verdi. Haliyle Z jenerasyonunun kaybedecek pek de bir şeyi yok ve yeniden kendi kaderlerini tayin etme hürriyetini kazanmaya çalışıyorlar. Görünen o ki 2025 yılında yaşananlar sadece bir başlangıç…
