Son günlerde sıkça aldığım bir soru var: “Hocam, Amerika yeni besin piramidi, var olanı tersine çevirmiş, siz bu konuda ne düşünüyorsunuz?” Aslında bu başlık benim için şaşırtıcı bir gelişme değil. Aksine, beslenme biliminin doğal akışı içinde, yıllardır konuşulan birçok konunun artık resmî rehberlere de yansıması olarak görüyorum.
Bugün Amerika’nın yayınladığı yeni besin piramidi modeli, uzun süredir klinikte uyguladığımız ve bilimsel temelleri güçlü olan bir yaklaşımın daha geniş çevrelerce kabul görmeye başladığını gösteriyor.
Yeni Besin Piramidi Neyi Değiştirdi?
Klasik beslenme piramitlerini hepimiz hatırlarız: En altta tahıllar, ekmekler, makarnalar… Üstte sebze–meyve… Protein ve yağlar ise küçük bir alan kaplardı.
Yeni modelde bu yapı fiilen tersine dönüyor.
- Tahıl grubunun payı belirgin biçimde azaltılıyor.
- Protein merkezli bir yapı öne çıkıyor.
- Sebzeler proteinle birlikte temel yapı taşı olarak konumlanıyor.
- Rafine karbonhidratların sınırlandırılması özellikle vurgulanıyor.
Özetle verilen mesaj şu: Beslenmenin temeli artık tahıl değil; nitelikli protein ve sebzedir. Bu, metabolik sağlık odağının rehberlerde daha net biçimde yer bulması anlamına geliyor. Bu yaklaşım, yıllardır hem kitaplarımda hem de klinik pratiğimde temel aldığım bir modeldir.
“Ya Suçlu Lektinse?” kitabımda neyi anlattım?
Bu kitapta çok net bir çerçeve çizdim:
- Tahıllar beslenmenin vazgeçilmez temeli olmak zorunda değildir.
- Birçok birey için tahılların sınırlı tüketilmesi metabolik açıdan daha uygundur.
- Protein ve sebze merkezli yapı, insülin dengesi ve kilo kontrolü açısından daha avantajlıdır.
Bugün yeni piramitte gördüğümüz protein ve sebze ağırlıklı yapı, bu yaklaşımın bilimsel zeminde giderek daha fazla kabul gördüğünü gösteriyor.
“Kalori Saymadan Kilo Ver” kitabımda neyi savundum?
Yıllarca bize şunu öğrettiler: “Kalori kaloriye eşittir.” Ben buna en başından beri karşı çıktım.
Aynı kaloriyi:
- Nitelikli bir proteinden almak
- Rafine bir karbonhidrattan almak
vücutta aynı etkiyi yaratmaz.
Beslenmede önemli olan:
- Kalori saymak değil!
- Gıdanın niteliğini konuşmaktır.
Yeni rehberlerde de artık daha açık biçimde vurgulanan konu bu: Kalori hesabından çok, gıda kalitesi ve metabolik yanıt önemlidir. Bunu biz yıllardır anlatıyoruz.
Protein Merkezli Beslenme
Bu yaklaşımın bilimsel temeli çok güçlü:
- Protein tokluğu artırır
- Kas kaybını önler
- İnsülin yanıtını dengeler
- Metabolik hızı korur
- Kan şekerinde ani dalgalanmaları azaltır
Sebzelerle birlikte tüketildiğinde:
- Lif alımı artar
- İnflamasyon azalır
- Bağırsak sağlığı desteklenir
Tahıl ağırlıklı yapı ise birçok bireyde:
- İnsülin direnci
- Kilo artışı
- Şişkinlik
- Bağırsak sorunları
- Gizli inflamasyon
ile doğrudan ilişkilidir.
Bugün birçok kişi için önemli olan şu: “Amerika da böyle diyorsa doğrudur.” Benim için mesele bu değil. Bilim, coğrafyaya göre değişmez. Metabolizma, rehberlere göre çalışmaz.
Amerika’nın bugün geldiği nokta:
- Protein merkezli beslenme
- Sebze ağırlıklı yapı
- Tahılın sınırlandırılması
- Rafine gıdaların risk olarak tanımlanması
Bizim yıllardır klinikte uyguladığımız sistemdir. O yüzden bu yeni piramit bana sürpriz olmadı. Aksine, “Nihayet geç de olsa doğru yere gelindi” dedim.
Yeni Besin Piramidi ve Ötesi
Hâlâ birçok birey şuna inanıyor:
- “Ekmek olmazsa doymam.”
- “Karbonhidrat kesilirse metabolizma yavaşlar.”
- “Kalori saymadan kilo verilmez.”
Oysa bugün rehberler bile şunu daha net söylüyor:
- Tahıl temel olmak zorunda değil.
- Protein merkezdir.
- Kalite, miktardan daha önemlidir.
Amerika’nın yeni beslenme piramidi bir başlangıç değil; beslenme biliminin son yıllardaki yön değişiminin doğal bir sonucu.
Bugün geldiğimiz noktada mesaj oldukça net:
- Protein merkezli beslen.
- Sebzeyi artır.
- Tahılı sınırla.
- Rafine gıdalardan uzak dur.
- Kalori değil kaliteyi öncele.
Benim için yeni besin piramidi, yıllardır savunduğumuz dengeli, nitelik odaklı ve metabolik sağlığı merkeze alan yaklaşımın daha geniş çevrelerde de karşılık bulmaya başladığını gösteriyor. Beslenmede doğru tek bir model yoktur. Ama doğru ilkeler vardır. Ve bugün bilim, bizi giderek daha sade, daha doğal ve daha nitelikli bir beslenmeye doğru yönlendiriyor. O yüzden benim bu yeni piramide tepkim çok net:
“Hoş geldiniz. Biz zaten buradaydık.”
