Türk tiyatrosunun modernleşme sürecinde bir dönüm noktası olarak kabul edilen Şinasi’nin Şair Evlenmesi, Osmanlı’da Batılı anlamda yazılmış ilk tiyatro eseri olmanın ötesinde, toplumsal yapıya dair cesur bir eleştiriydi. Sultan Abdülmecid’in isteğiyle Dolmabahçe Saray Tiyatrosu için kaleme alınan ve 1860’ta Tercüman-ı Ahval’de yayımlanan bu metin, bugün hâlâ güncelliğini koruyan sorular soruyor. Bu tarihsel metinden yola çıkan tiyatro oyunu Gelin, Ocak ayı sonunda Londra tiyatro sahnelerinde prömiyer yapmaya hazırlanıyor. Ancak bu kez hikâye yalnızca bir uyarlama değil; iki kültür arasında kurulan çağdaş, canlı ve çok katmanlı bir diyalog olarak sahneleniyor.
Tiyatro Oyunu Gelin Yaratıcı Lideri Duru Ağırbaş Kimdir?
Gelin’in arkasındaki isim, İngiltere’de profesyonel tiyatro eğitimi almış, İngiliz tiyatro sahnesiyle aktif ve sürdürülebilir bir ilişki kurmuş olan oyuncu, yapımcı ve yaratıcı lider Duru Ağırbaş.
- İstanbul doğumlu Ağırbaş, eğitim hayatını İstanbul ve Moskova’da sürdürdükten sonra Londra’ya yerleşti. University of the Arts London – Central Saint Martins’te Oyunculuk ve Performans (BA Acting and Performance) bölümünden First Class Honours derecesiyle mezun oldu. Bu eğitim, onun sahne üzerindeki varlığını yalnızca oyunculukla sınırlamayan; dramaturji, prodüksiyon ve yaratıcı vizyonla bütünleşen bir pratiğe dönüştürdü.
- Londra’da geçirdiği son beş yılda Peckham Theatre, New Wimbledon Theatre, V&A ve Lauderdale House gibi kurumlarda hem sahne önü hem sahne arkasında üretimlerde yer aldı.
- Bugüne dek 11 farklı performansta görev alan Ağırbaş, İngiliz tiyatro ekosistemi içinde aktif, üretken ve tanınan bir yaratıcı figür olarak konumlanıyor.
- Gelin’de ise bu birikim ilk kez bu ölçekte bir kültürlerarası yapımın yaratıcı liderliğine dönüşüyor. Ağırbaş, projede hem ortak yapımcı hem oyuncu olarak yer alıyor; eserin sanatsal yönelimini, anlatı dilini ve prodüksiyon yapısını bizzat şekillendiriyor.
- Ağırbaş’ın tiyatroyla ilişkisi Londra’yla başlamıyor. Üniversite öncesinde Türkiye’de Müjdat Gezen Tiyatrosu ve Duru Tiyatro’da eğitimler aldı; Dot Tiyatro’da sahne arkası görevlerde bulundu. Türkiye tiyatrosunun önde gelen isimlerinden bire bir dersler aldı ve Duru Tiyatro’nun Entrikalı Dolap Komedyası başta olmak üzere çeşitli oyunlarında başroller üstlendi. Bu iki farklı tiyatro geleneği —Türkiye ve Birleşik Krallık— bugün Gelin’de ortak bir zeminde buluşuyor.
Kültürlerarası Bir Sahne Deneyimi: Türk Tiyatrosu Londra’da
Uluslararası sanatçılardan oluşan yaratıcı ekibiyle tiyatro oyunu Gelin, Türkiye ve Birleşik Krallık arasında sürdürülebilir, kapsayıcı ve eşitlikçi bir iş birliği modeli öneriyor. Oyun, İngilizce olarak sahneleniyor ve farklı kültürlerden gelen seyircilere aynı anda hitap ediyor.
Bu yönüyle Gelin, Londra tiyatro sahnelerinde nadir görülen bir denemeye imza atıyor: Türk tiyatrosunun tarihsel bir metnini, çağdaş Britanya tiyatrosunun anlatım araçlarıyla ve evrensel bir sahne diliyle yeniden düşünmek.
Oyunun prömiyeri Ocak sonunda Canal Café Theatre’da gerçekleşecek. Geliştirme süreci ve provaların bir bölümü ise Londra’nın önemli tiyatro merkezlerinden Arcola Theatre’da yürütüldü.
Kadın Merkezli, Çağdaş Bir Yeniden Yazım
- Gelin, Şinasi’nin metninde sesi duyulmayan kadın karakterlere alan açıyor. Hikâye günümüze taşınırken, anlatının merkezine kadınlar arası ilişkiler, arkadaşlık, anne–kız dinamikleri ve toplumsal baskılar karşısında geliştirilen bireysel çözüm yolları yerleştiriliyor.
- Bu kez mekân Türkiye değil; Londra. Oyun, Londra’da yaşayan bir Türk göçmeni olan Aylin’in hikâyesini anlatıyor. Ağırbaş bu tercihini şöyle açıklıyor: “Yaklaşık altı yıldır Londra’da üreten biri olarak, Gelin’i burada inşa ettiğim çift kimlikle ilişkilendirmek istedim.”
- Immersive (seyirciyi içine alan) bir anlatım benimseyen oyun, Türk olmayan izleyicilere farklı bir kültürü deneyimleme alanı sunarken; Türk seyirciler için de son derece tanıdık bir atmosfer yaratıyor.
- Kaotik, komik ve samimi anlatımıyla Gelin, kadınlığın kültürler üstü karmaşıklıklarını sahneye taşıyor.
Gelin’in Londra Prömiyeri ve İstanbul Yolculuğu
Çağdaş tiyatro oyunu Gelin, Londra’daki prömiyerinin ardından bahar aylarında İstanbul sahnelerine İngilizce performansıyla konuk olacak. Bu yönüyle oyun, yalnızca Londra’ya taşınan bir Türk hikâyesi değil; iki şehir arasında dolaşan, karşılıklı beslenen bir tiyatro deneyimi sunuyor.
Ağırbaş, gelecek planlarını şöyle özetliyor: “Bu oyunu İstanbul’da ve ardından farklı şehirlerde seyirciyle buluşturmak istiyoruz. Aynı sahneyi defalarca paylaşmış, tiyatrodan doğmuş bir ekibiz. Bu sezon Gelin’i hayata geçirmek hepimize çok iyi hissettirdi. Şimdi sırada yeni, ezber bozan işler var.”
Londra’da Ocak sonu – Şubat başındaysanız, bu kültürlerarası buluşmayı kaçırmayın. Biletler için canalcafetheatre.com adresini ziyaret edebilirsiniz.
