TOP

Balenciaga’nın Vahim Motor Kazası

Tasarım dünyasında yaratıcılık; esinlenmek, çalmak ve kopyalamak eylemlerinden birine tabi oluyor. Tasarımın iyi, kötü ve çirkin üç silahşörü sadece sanat dallarında bir avuç altının peşinden koşmuyor. Bugün birbirinin aynısı mobil oyunlarda, her gün kullandığımız uygulamalarda, reklamcılıkta, gıda sektöründe, makyaj uygulamalarında, estetik ameliyatlarda hep bu kovalamacanın ayak izleri var. İzlerin en kolay takip edilebildiği sektörlerden biri de moda sektörü pek tabii.   

Instagram’da adım adım izlediği moda sektörünün ipliğini pazara çıkaran Diet Prada, iki milyondan fazla takipçisinin önüne son olarak Balenciaga’yı attı. Markanın Berlinli bir sanat öğrencisinin çalışmalarını kopyaladığını ifşa eden paylaşımla moda dünyasında ilhamın çok yanlış anlaşıldığını tekrar gösterdi. 

Peki, hikaye nasıl başlıyor ve izler nerede kesişiyor?

Çetrefilli Bir İşe Alım Hikayesi

Balenciaga 21 Temmuz’da Instagram hesabında kıyafetlerle kaplı bir motosiklet paylaşımı yaptı. Şu an herhangi bir metin içermeyen ve elli binden fazla kırmızı kalbi olan paylaşımın kalp kırması pek uzun sürmedi.

Hikayenin protagonisti genç sanatçı Tra My Nguyen, Berlin Sanat Üniversitesi’nde eğitimini tamamlamış. 2019’un haziran ayında üniversitede öğrenci olan Nguyen, yüksek lisans bitirme projesi olarak ülkesi Vietnam’daki kadın motosiklet sürücülerini araştırmayı seçmiş. Kendi aile hikayesiyle projeye girişen genç kadın, annesinin Almanya’ya göç etmek için motosikletini satmasından ilham almış. Böylece motosikletlerin üzerlerini kıyafetlerle sararak bir kolaj çalışması yapmış ve “giyilebilir heykeller” oluşturmuş. 

Bir ay kadar sonra Balenciaga’dan bir “işe alım uzmanı” kendisine ulaşmış. Nguyen’in yüksek lisans sunumuna katılarak önce portfolyosunu, daha sonra da koleksiyonun fotoğraflarını rica etmiş. Balenciaga’da yaratıcı geliştirme stratejisti unvanıyla çalışan bu kişi Nguyen’e stajyer aradıklarını söylemiş. Sanatçı portfolyosunu ve projenin editoryal fotoğraflarını göndermiş ancak bir daha Balenciaga’dan haber alamamış. Ta ki markanın Instagram paylaşımına kadar…

Balenciaga’nın Varlığı Şüpheli İlham Perileri

Tra My Nguyen, paylaşımın ardından projesinden fotoğrafları ve Balenciaga’yla olan yazışmaları Instagram hesabında paylaştı. Yaşadığı kızgınlığı ve şoku dile getirerek bunun ırkçı bir yaklaşım olduğunu belirtti. Projesinin Vietnam’daki kadın sürücülerin yaşadıkları ayrımcılığa karşı bir kahraman gibi konumlandırılmalarına dair bir strateji sunduğunu açıkladı. Kilit soruyu da işte bu noktada sordu: Balenciaga’nın bu fotoğraf çalışması için ilhamı neydi?

View this post on Instagram

@balenciaga is known to turn out some of the most innovative runway presentations of the last few years and their sculptural silhouettes honor the house’s legacy while expanding upon it. Unfortunately, a lot of this mastery seems lost in translation between departments. ⠀⠀⠀⠀⠀⠀⠀⠀⠀ In June 2019, artist Tra My Nguyen ( @tra.my1 ) , then a student at Berlin University of the Arts, explored Vietnam's female motorbike culture for her master’s project. Drawing inspiration from her own family history wherein her mother sold her bike in order to immigrate to Germany, she collaged and wrapped clothing over motorbikes to create “wearable sculptures.” ⠀⠀⠀⠀⠀⠀⠀⠀⠀ The next month, a “recruiter” from Balenciaga attended a master’s presentation and requested Nguyen's portfolio. Already in hand, she followed up again in October with a request for photos of her current collection. The Balenciaga creative development strategist, whose position was verified through LinkedIn, told Nguyen they were looking for interns. After sending her portfolio with multiple process images, she never received a reply. ⠀⠀⠀⠀⠀⠀⠀⠀⠀ Now, Balenciaga’s Instagram feed shows a near identical image to Nguyen’s sculpture, but wrapped in Balenciaga clothing. Even the backdrop and angle of the photograph is uncannily similar, though the caption made no mention of the inspiration or credit to Nguyen. ⠀⠀⠀⠀⠀⠀⠀⠀⠀ As the creative director of Balenciaga, Demna Gvasalia knows full well the power a luxury brand has to elevate the work of independent creatives. For his inaugural Balenciaga SS17 menswear collection, he tapped British menswear designer Martine Rose to consult. Rose, then a relative outsider who founded her label a decade prior, was encouraged by Gvasalia to publicize their partnership, which elevated her profile and was pivotal in growing her namesake business. But too often, brands choose the easier route of copying, while unwittingly leaving a trail of receipts. ⠀⠀⠀⠀⠀⠀⠀⠀⠀ In Nguyen’s Instagram post, she implored Balenciaga about their post. “What is your inspiration? Why are you even draping garments over a motorbike? What do you want to tell us with this pic!,” she said. “I am not your moodboard!”

A post shared by Diet Prada ™ (@diet_prada) on

Aynı gün Diet Prada’nın hesabından bu konuyu paylaşması konuyu daha geniş kitlelere taşıdı. Diet Prada, Balenciaga’nın son birkaç yıldır en yaratıcı defilelere imza attığını belirterek, kreatif direktör Demna Gvasalia’nın lüks markalar için bağımsız yaratıcıların ne kadar önemli olduğunun farkında olduğunu söylüyor. Markaların çoğu zaman kopyalayarak kolay yolu seçtiğini de ekliyor. 

Şimdi Balenciaga’nın yaptığı paylaşımın altında birçok kişinin hırsızlıkla ilgili keskin yorumlarını okuyabilirsiniz. Herkesin beklentisi ya paylaşımın kaldırılması ya da Nguyen’e hakkının teslim edilmesi.